Ze zeggen dat ik een people manager ben…

Mensen die de cursus ‘Toolkit voor leidinggevenden’ volgen, doen dat meestal vanuit hun droom: people manager zijn. Maar hoe doe je dat? Vanmorgen mocht ik genieten van deze inspirerende kennismakingsopdracht:

Beste coach

Met deze cursus hoop ik te ontdekken of het waar is wat mijn collega’s me zeggen, namelijk dat er een people manager in mij schuilt.

Leiding geven zie ik eigenlijk als leiding nemen. Daar bedoel ik mee dat je de eindverantwoordelijkheid neemt voor de taken die een team verricht. Dat doe je volgens mij niet door je macht als baas uit te spelen of medewerkers te behandelen als ondergeschikten. Integendeel, ik vind het belangrijk om mensen hun eigen stukje verantwoordelijkheid te geven en te betrekken in wat er moet gebeuren.

  • Ik wil vertrekken vanuit vertrouwen, ik wil ondersteuning bieden in de ontwikkeling van mijn teamleden, ik wil oog hebben voor hun competenties en hun potentieel.
  • Ik wil opbouwende feedback aan medewerkers geven zodat ze hun kwaliteiten optimaal kunnen benutten. Andersom trouwens ook. medewerkers mogen hun leidinggevende best tegenspreken.

Mijn ervaring is dat er in België een top down-cultuur heerst, een sterk hiërarchische mentaliteit en een algemeen autoritaire managementstijl. Dit soort bedrijfsculturen houdt medewerkers klein en dat vertraagt het potentieel van het bedrijf. Dat kan toch anders, niet?

In de onderneming waar ik nu werk, zitten een aantal mensen thuis wegens burn-out en depressie. Een collega van me is vorig jaar in de psychiatrie beland. Kapotgewerkt, maar vooral kapotgegaan aan het gebrek aan erkenning voor zijn inzet en zijn competenties.

Ik wil niet dat mensen zich gereduceerd weten tot een puur uitvoerende kracht. Je wordt aangeworven omdat je een meerwaarde betekent voor het team. Ik wil aan de slag met de competenties van mijn medewerkers, samen met mij, niet onder mij.

Ik ben van mening dat je leiding kan geven op zo’n manier dat mensen zich gewaardeerd en gehoord voelen, dat ze dan gelukkiger zijn in hun werksituatie en dus ook gemotiveerder zijn om de gezamenlijke doelstellingen te bereiken. De betere prestaties van de werknemer zal gegarandeerd het bedrijf winst opleveren.

Tijdens mijn loopbaan ben ik altijd bezig geweest met managen van relaties binnen teams. De vraag die me daarin bezighoudt is hoe ik het anders kan aanpakken dat de leidinggevenden die ik al meegemaakt heb.

Ik ben nu 45 jaar. Ik dacht niet de juiste opleiding en competenties te hebben om zelf leiding te geven. Maar dat zie ik stilaan toch anders. Misschien heb ik toch wel de juiste ingrediënten.

Met vriendelijke groet

Moniek *

Photo by Christin Hume on Unsplash

Beste Moniek

Ik vind het erg inspirerend wat je geschreven hebt. Je bevestigt de indruk die ik overwegend heb van mensen die deze cursus opstarten: het hart op de juiste plaats, WILLEN ondersteunen vanuit de juiste communicatievaardigheden en met oog voor wat de mens achter de medewerker nodig heeft. Hoopgevend, to say the least…

Ik heb twee randbedenkingen:

  • Jammer genoeg zie ik de autoritaire leidertypes die jij beschrijft, niet verschijnen in dit soort online cursussen. Ik zie ze trouwens ook niet in workshops en dergelijke… Jij wel?
  • De mensen die in dit soort cursussen terechtkomen, hebben echt de beste voornemens. Toch merk ik dat het vaak fout gaat in de praktische uitwerking van de opdrachten. Dan zie ik hoe sterk onze bedrijfscultuur nog bepaald wordt door de command & control-mentaliteit, die we al van in de Industriële Revolutie meedragen. De baas als strenge, autoritaire vader, alwetend als een god uit lang vervlogen tijden. “Als je niet flink bent, word je gestraft.”

De gevolgen van deze algemeen aanvaarde cultuur zijn desastreus voor de samenwerking op de werkvloer. We hebben historisch gezien niet de vaardigheden opgebouwd waardoor we op een constructieve manier, vanuit vertrouwen in de ander en in zijn competenties feedback geven en communiceren. Correct feedback en vanuit vertrouwen communiceren is een noodzakelijke competentie – niet alleen voor leidinggevenden trouwens – maar tot vandaag ontzettend moeilijk, omdat ze regelrecht ingaat tegen de manier waarop we al honderden jaren werken en leven.

Er is nog veel werk aan de winkel. Leg me in een volgende mail eens uit hoe jij people management ziet, Moniek? Daar kunnen we misschien nog wat verder op breien.

Ik kijk uit naar je antwoord.

Grtz

Annemie

* Moniek is een fictieve naam

Iedere gedragsverandering start met zelfreflectie

De oefeningen in de cursus Assertiviteit in de Werksituatie zijn erg goed – dank je wel, Laila. Ze helpen mensen kaderen wat assertiviteit eigenlijk is en wat je daarvoor nodig hebt. Gesprekstechnieken worden namelijk vaak ingezet op een onoordeelkundige manier. Assertief opkomen voor jezelf doe je niet vanuit een oppervlakkige gesprekstechniek – aangeleerd in een workshop van pakweg 3 uur – maar vertrekkend vanuit je behoeften en noden. Het gaat hier over een blijvende gedragsverandering. Dat is effenaf levenslang leren en stilstaan bij je eigen behoeften en je eigen gedrag als gevolg van die behoeften. Assertief kan je worden als je de tijd neemt voor zelfreflectie en de tijd krijgt om te leren en te oefenen.

Assertief ben je als je weet wat je eigen behoeften zijn en die kan formuleren. Je bent assertief als je rekening houdt met de behoeftes van de ander, met empathie voor de ander. Als je de ander aanvaardt en inschat zoals hij is als mens.

We hebben schrik van assertieve mensen omdat we assertief zijn linken aan mensen die op hun strepen zijn en over lijken gaan. Herlees dus de vorige paragraaf alstublieft.

Assertief ben je als je weet wat je eigen behoeften zijn en die kan formuleren. Je bent assertief als je rekening houdt met de ander, met empathie voor de ander. Als je de ander aanvaardt en inschat zoals hij is als mens.

Je komt in conflict met jezelf en de ander als je niet weet wat je nodig hebt in je communicatie en samenwerken – samen leven – met de ander en als je je eigen behoeften, grenzen en gevoelens niet kunt benoemen.

Zonder zelfreflectie en een correcte gedragsverandering, krijg je geamputeerde gesprekstechnieken, fout geformuleerde boodschappen,moordende feedbacktoestanden, doodongelukkige mensen, slecht functionerende medewerkers en gevaarlijke leidinggevenden. Mijn mailbox in de online leeromgeving bewijst iedere dag weer dat we niet goed communiceren. Laat ons dat taboe maar eens doorbreken. Het wordt tijd.

Assertief word je niet in een online cursus, maar ook niet in een simpele workshop of een tweedaagse training op het werk. Assertief word je in een langdurig proces, dat begint met zelfreflectie op basis van bewustwording en een behoefte om beter te communiceren met elkaar, vanuit jouzelf. Als die start er niet is, vergeet dan de rest ook maar.

Vele bedrijven die nu in volle verandering zitten, passen in hun bedrijfscultuur het ADKAR-model toe, een stappenplan dat duidelijk maakt hoe verandering verloopt. In het kort:

  1. De bewustwording – Awareness – van een bepaalde behoefte of leernood.
  2. Het verlangen, de behoefte om daar iets aan te doen. Desire.
  3. De kennis en de vaardigheid om deze behoefte of leernood in te vullen. Knowledge.
  4. De vaardigheid en de mogelijkheid – Ability is niet in één woord te vertalen -om nieuw aangeleerd gedrag in te oefenen en te demonstreren in je dagelijkse handelen.
  5. Het integreren van je nieuw aangeleerd gedrag en versterken – Reinforcement.

ADKAR, hét changemodel in deze VUCA-tijd, begint bij het individu. Het is ook een inzichtelijk individueel stappenplan. Een bedrijfscultuur start bij het personeel. Niet bij het management of de consultancy, niet bij de teamleider of de bedrijfsconsultant, maar bij de mens achter elke medewerker. Die medewerker zit in het management en op de werkvloer. Dàt is misschien wel het grootste misverstand in het ADKAR-model.

ADKAR kan je niet opleggen vanuit het management. Als stap 1 er niet is, komt de rest niet, punt aan de lijn. Stap 2 kan je niet opleggen. Stap 3, daar wordt niet voldoende tijd in gestopt. We moeten veranderen en wel nu, zeggen we. Hoe halen we het in ons hoofd? Stap 4 houdt het grootste misverstand in en dat heeft met ons tijdsbestek te maken. Een vaardigheid op vlak van gedrag heeft jaren nodig en bovendien een omgeving waarin je je veilig genoeg voelt om te experimenteren. In een wereld waarin fouten afgestraft worden lukt dat niet. Het helpt niet om een gedragsverandering op te leggen, à la: “Je bent dominant. Als dat volgende maand niet beter is, dan moeten we je ontslaan.”

In de online leeromgeving kan je werken vanuit zelfreflectie aan je assertieve vaardigheden. De cursus is een oud mannetje geworden maar hij wordt begeleid door een ervaren deskundige, ook niet meer zo jong. Moi. Het oude mannetje staat op de wachtlijst. Maar hij is nog steeds goed. Erg goed. Dat merk ik aan de sterke groei die cursisten doormaken, eens ze in de Awareness– en Desirefase zitten. Dan is hij wijs en sterk in het groeiproces dat hij schenkt. Met een flinke digitale insteek gaat hij met veel plezier voor een waardevol nieuw leven.

Zelfreflectie in een veilige oefenomgeving – online en IRL – met als resultaat correcte assertieve vaardigheden met als startbasis het ADKAR-plan. Dat is de cursus Assertiviteit in de Werksituatie.

Warme groet

Annemie

IRL : in real life

Mocht je de cursus willen doornemen, open hem dan in de Mozilla Firefox-browser. Die ondersteunt het programma nog dat de afbeeldingen en animaties toont. Misschien moet de je Adobe Flash Player nog downloaden.

Assertiviteit: Mag ik mijn baas terechtwijzen?

In een gesprek merkt de ander op: “Ik merk een verschil op tussen assertief zijn naar mijn ondergeschikten/gelijken en naar mijn baas. Ik heb minder moeite met assertief reageren t.o.v. gelijken of ondergeschikten dan t.o.v .mijn baas.
Wanneer je iemand hogerop aanspreekt, moet je toch ook altijd rekening houden met je positie, je moet ergens toch ook de hiërarchie respecteren. Ik stel me dan soms de vraag of ik dit wel mag benoemen, mag ik mijn baas ‘terecht wijzen over een bepaalde zaak. Hoewel ik weet dat mijn huidige leidinggevende feedback wel respecteert en apprecieert, vind ik dit toch altijd wat spannender dan diezelfde boodschap brengen aan mijn eigen team of een gelijke collega.”

Geweldig hoe je deze vraag geformuleerd hebt. Juist en helemaal de nagel op de kop. Ik probeer nu een antwoord te formuleren dat jouw vraag ‘waardig’ is. Want je hebt gelijk in de wereld van het werken vandaag, maar je vertrekt vanuit een traditionele premisse, en die klopt niet meer, omdat ze uit de 18de eeuw stamt, een wereld waarin de baas alle kennis bezat en de arbeider niet aangeworven werd voor zijn brein, maar enkel en alleen voor zijn handen. Assertiviteit was een onbekende en laakbare eigenschap. Zwijg en werk!

In deze eeuw werken we met hoogopgeleide en mondige mensen, aangeworven voor hun deep knowledge. Er is een overvloed van informatie en alles verandert aan hoge snelheid. Het is niet meer mogelijk om als leidinggevende alle touwtjes in handen te houden en alle kennis in pacht te hebben.

Efficiënte communicatie is strikt genomen – zeker in onze kennismaatschappij – gebaseerd op gelijkwaardigheid en respect. Als je vandaag assertief vaardig bent kan je je behoeften en problemen uiten, met wie dan ook. Je zorgt ervoor dat je bezorgdheden en behoeften gehoord worden. Een assertieve medewerker is iemand die op een open en transparante manier praat met zijn collega’s, maar ook met zijn diensthoofden. Dat betekent dat we strikt genomen in gesprek mogen gaan, op een gelijkwaardige manier, vanuit respect voor elkaar. Dat zou in de ideale wereld de juiste invulling van assertiviteit – gehoord worden – en communiceren – luisteren – zijn.  En de teamleider van vandaag beseft dat hij niet alle wijsheid meer in pacht kan hebben, en dat ook niet hoeft, maar dat hij een team van mensen rond zich heeft, waarop hij kan steunen en waarmee hij, samen met hen, de juiste resultaten neerzet.

Maar we werken en leven al eeuwen zo, verander dat idee maar eens: mensen die ‘boven’ je staan,  behandel je met meer respect dan jezelf en de anderen, met een grotere terughoudendheid, met meer reserve. Impliciet gaan we er nog steeds van uit dat  ‘bazen’ beter communiceren, assertiever mogen zijn, het beter weten dan de medewerkers, een veel grotere deskundigheid hebben. Dat klopt niet meer, maar we denken nog steeds zo.

We vergeten bovendien dat deze leidinggevenden ook collega’s zijn, en vooral mensen, die af en toe in de fout gaan en dat zelfs mogen. We vergeten dat ‘bazen’ ook leren van feedback. We vergeten dat deze mensen zich in een ivoren toren bevinden, waarin ze nooit meer horen wat ze goed doen en wat niet. Dat heeft een van mijn vroegere teamleiders eens verteld: dat hij zich eenzaam voelde aan de top. Er was geen echte communicatie meer, vond hij, en hij voelde zich alleen in een team dat op zich zeer hecht was en trouwens heel goed functioneerde. Ik besefte dat hij echt goed zijn best deed, maar hij besefte niet dat zijn medewerkers hem als baas zagen en daardoor de draad van de communicatie doorgesneden hadden, tenzij er kritiek moest geleverd worden… Dramatisch voor alle partijen, maar ook voor de uiteindelijke resultaten…

Maar een leidinggevende heeft hiërarchisch en qua opvolging van resultaten nog altijd het laatste woord, ook vandaag en ook morgen. Er moeten targets gehaald worden, het bedrijf moet optimaal draaien: dat is nu eenmaal zijn taak. Als een medewerker die targets niet haalt, moet hij daarin bijgestuurd worden. In een ideale wereld gebeurt dat vanuit een coachende houding, in de praktijk jammer genoeg nog te vaak vanuit het 18de eeuwse command & control in functie van de winstmarge, niet vanuit een bevragende houding, niet met het juiste respect voor elkaar.

We leven niet in een ideale wereld: nog steeds zijn er heel veel bazen die communiceren vanuit de hoogte, vanuit de ivoren toren en vanuit het onjuiste zelfbeeld dat zij perfect werken en zijn. Als medewerker vandaag hebben we daar nog steeds rekening mee te houden. Dat is geen probleem als er vertrouwen is in de werkrelatie en veel respect voor elkaars kunnen en kennen. Dat is wel een probleem als je op de werkvloer niet als de mens die je bent, behandeld wordt.

Dus mijn antwoord is: ja, probeer vanuit de juiste assertivieve en communicatieve vaardigheden met je leidinggevenden te communiceren. Behandel hen als een mens, zorg dat je ook behandeld wordt als een mens. Maar hij blijft op vlak van resultaten wel de baas. Je bent aangeworven binnen contractuele voorwaarden en met een hopelijk duidelijke functieomschrijving.

Een pertinente en relevante vraag!

Grtz

Annemie

Feedback bij grensoverschrijdend gedrag

Hoe geef je op een correcte manier feedback? Ik merk in mijn dagelijks werk en in mijn online leeromgeving dat dat echt een struikelblok is. Ik vertrek van een voorbeeld en geef wat uitleg over het assertief script.

Stel: je bent teamleider. Jij en je team gaan op teambuilding. Iedereen is aanwezig, de bus staat klaar voor vertrek. Maar Marc is er nog niet. Een kwartier te laat daagt hij op – onverzorgd, onuitgeslapen, halfdronken – en hij stapt zonder een woord de bus op. Dit gedrag kan niet door de beugel. Vooral omdat het niet de eerste keer is dat Marc zo verschijnt…

Hoe zou jij je feedback op dat moment aan Marc geven? Hier wat tips in het Assertief script.
Ik heb al tig-versies ontvangen maar merk steeds weer dat veel mensen struikelen. Eerlijk, dit soort confrontaties kunnen we missen als de pest…

Om je aan het denken te zetten, toon ik je een voorstel dat ik laatst kreeg van een leidinggevende in coaching. Er zitten best wat inspirerende momenten in.

  1. Marc, ik stel vast dat je een kwartier te laat bent. We hebben allemaal moeten wachten. We gaan in de file zitten door jouw schuld. En trouwens, je ruikt naar de drank. Dat kan echt niet.
  2. Ik til hier bijzonder zwaar aan. Dit is niet alleen ergerlijk voor mij maar voor de hele bus. We zijn allemaal wel op tijd opgestaan.
  3. Ik verwacht dat je openlijk je excuses aanbiedt.
  4. Volgende keer vertrekken we zonder jou en dan zwaait er wat.

Er zitten een aantal goeie dingen in. In Stap 1 is de teamleider concreet; hij beschrijft in precieze termen wat hij objectief kan waarnemen is. Maar hij gaat de beschuldiging in en dat hoeft niet. Trouwens, over die drank zou ik voorlopig zwijgen: het is een aanzet voor een discussie waardoor de focus naar andere dingen gaat dan het eigenlijke probleem, namelijk te laat komen.
Ik til hier aan, is in feite geen gevoel, maar het is in ieder geval een ik-boodschap en daar gaat het wel om: je vertelt wat dit gedrag met jou doet. Laat woorden als bijzonder weg. De boodschap is krachtiger als je geen versterkende woorden gebruikt. Dat de mensen in de bus zich ook ergeren, kan bovendien wel kloppen, maar is niet deel van jouw eigen boodschap. Doet het ter zake? Ja. Hoort het in dit gesprek thuis? Neen.

In stap 3 gaat de teamleider echt de fout in: hier spreekt de strenge vader. Hij wil Marc tot iets dwingen. Bovendien zeg je niet wat je eigenlijk wel wenst, namelijk dat Marcs gedrag in de nabije toekomst verandert. Die verontschuldiging is zeker op zijn plaats, maar daar gaat het in feite niet om. Marc moet de volgende keer op tijd zijn. De rest is voor later, indien nodig. Excuses nodig? Vind ik wel. Als uitkomst van dit gesprek? Ik denk het niet.

Stap 4 begint niet slecht maar hou je ver van dreigementen. Dat hoort hier niet thuis. Dat hoort niet meer thuis in het leiderschap dat tegenwoordig gevraagd wordt en getolereerd wordt.

Het assertief script helpt in heel veel situaties. Maar we moeten er ook met gezond verstand mee omgaan. Een gesprekstechniek is niet zaligmakend. Die stap 4 vind ik bijvoorbeeld in deze case niet aan de orde, hoewel ik mijn werkrelatie met Marc belangrijk vind. Maar de klemtoon ligt nu, aan de bus, terwijl de motor draait, op het grensoverschrijdend gedrag van mijn medewerker en het feit dat ik boos ben.
Mijn voorstel?

Marc, je bent een kwartier te laat. We hebben allemaal op jou zitten wachten. Ik ben daar eigenlijk echt ambetant van. Ik reken erop dat je je aan onze afspraken houdt en op tijd komt.

Hoe zou jij deze moeilijke situatie aanpakken? Wat vind jij van deze gesprekstechniek? Ik kijk uit naar jouw feedback.

Grtz

Annemie